Reklama
  • Środa, 26 lutego (08:00)

    Zamaskowana cukrzyca: typ LADA

Często mylona jest z cukrzycą dorosłych – typu 2. A wtedy... źle leczona

Wśród 3-milionowej rzeszy diabetyków w Polsce aż 20 proc. osób może cierpieć na specyficzny rodzaj cukrzycy – LADA. Jest to tzw. choroba z autoagresji, co oznacza, że układ odpornościowy człowieka kieruje przeciwciała przeciwko własnym tkankom. W tym przypadku – produkującym insulinę komórkom trzustki. I powoli, ale konsekwentnie je niszczy.

Reklama

Przypuszcza się, że wielu pacjentów leczonych na cukrzycę typu 2 może w rzeczywistości mieć typ LADA. Problem polega na tym, że oba typy choroby wymagają innego postępowania terapeutycznego.

„Utajony” portret

LADA to skrót z jęz. angielskiego (Latent Autoimmune Diabetes in Adults), oznaczający utajoną cukrzycę autoimmunologiczną u dorosłych. Ten typ cukrzycy ujawnia się bowiem dopiero między 35. a 45. rokiem życia, a czasem nawet później. Cecha charakterystyczna? Proces chorobowy podstępnie tli się bez żadnych symptomów przez kilka lat.

Pacjent cierpiący na LADA jest zazwyczaj szczupły – jego BMI wynosi poniżej 25, ma idealne pomiary ciśnienia tętniczego krwi i prawidłowe wyniki lipidogramu. W jego rodzinie nikt nie chorował ani nie choruje na cukrzycę typu 2.

Osoba z LADA zaczyna podejrzewać, że coś jej dolega dopiero wtedy, gdy dopadają ją typowe objawy cukrzycowe, tzn. polidypsja, czyli potrzeba picia dużej ilości płynów, poliuria, a więc wydalanie moczu w ilości powyżej 3 litrów na dobę i chudnięcie. Może też mieć skłonność do innych chorób autoimmunologicznych, zwłaszcza zapaleń tarczycy, takich jak choroba Gravesa-Basedowa czy Hashimoto, kory nadnerczy (choroba Addisona) czy celiakii.

U chorych z LADA częściej niż przy innych typach cukrzycy występują neuropatie (tj. odcinkowe uszkodzenia obwodowych nerwów czuciowych i ruchowych), natomiast równie często retinopatia (uszkodzenie naczyń krwionoś- nych siatkówki oka) oraz nefropatia (uszkodzenie nerek). Skutkiem LADA bywa też miażdżyca tętnic wieńcowych i obwodowych.

Łatwo o pomyłkę

Choroba sprawia duże kłopoty diagnostyczne. Wykazuje bowiem typowe cechy cukrzycy typu 1, ale przebiega pod „maską” cukrzycy typu 2. Przypomnijmy: cukrzyca 1 pojawia się stosunkowo rzadko, za to już w dzieciństwie. Jej przyczyną jest, tak jak w LADA, uszkodzenie komórek beta trzustki, które przestają produkować insulinę. Podawanie z zewnątrz tego hormonu jest jedynym sposobem utrzymania życia.

Cukrzyca typu 2 występuje u osób w wieku średnim i starszym. U tych pacjentów insulina jest wytwarzana przez komórki beta, ale w niewystarczającej ilości lub nie działa ona w sposób właściwy. W początkowym stadium choroby zaleca się zmianę diety, ewentualnie stosowanie doustnych leków hipoglikemizujących obniżających stężenie glukozy we krwi.

U chorego z LADA, zgłaszającego się do lekarza z pierwszymi dolegliwościami, komórki beta pracują jeszcze stosunkowo dobrze. Ponieważ trzustka wydziela jeszcze pewne ilości insuliny, a wiek pacjenta dyskwalifikuje podejrzenie cukrzycy typu 1, często zdiagnozowany zostaje jako chory z cukrzycą typu 2. Ma więc zaleconą dietę i leki hipoglikemizujące, które nie przynoszą efektów terapeutycznych.

W miarę upływu czasu, co trwa od kilku miesięcy do kilkunastu lat (zwykle jest to około 12 lat), komórki beta trzustki ulegają coraz większej degeneracji i przestają wydzielać insulinę.

Jak ją rozpoznać?

Naukowcy nie są jeszcze pewni, jak należy diagnozować LADA. Zdaniem endokrynologa dr. Spirosa Fourlanosa z australijskiego Royal Melbourne Hospital, do rozpoznania tej choroby wystarczy spełnienie dwóch spośród pięciu kryteriów (wiek poniżej 50 lat, wielomocz, polidypsja, chudnięcie – wskaźnik BMI poniżej 25, dodatkowa choroba autoimmunologiczna) i wykrycie przeciwciał anty-GAD. Są to przeciwciała wytwarzane przez układ odpornościowy przeciwko enzymowi o nazwie dekarboksylaza kwasu glutaminowego.

Pojawiają się one w autoimmunologicznym procesie destrukcji wysp trzustkowych. Inni lekarze uważają natomiast, że badać należy także poziom pozostałych przeciwciał zaangażowanych w niszczenie trzustki. M.in. ICA (ang. islet cell antibodies), które pojawiają się w początkowych okresach cukrzycy, czy IAA (insulin autoantibodies) zwalczających wydzielaną insulinę.

Według międzynarodowego stowarzyszenia Immunology of Diabetes Society, obowiązującym kryterium rozpoznania cukrzycy LADA jest: wiek powyżej 35 lat, obecność przynajmniej jednego z czterech typów przeciwciał i brak konieczności leczenia insuliną przez pierwszych 6 miesięcy od momentu rozpoznania choroby.

Optymalna terapia

U osób cierpiących na cukrzycę typu LADA, a leczonych na cukrzycę typu 2, choroba może ulec przyspieszeniu. Źle dobrane leki – pochodne sulfonylomocznika pobudzają proces autoagresji, zaś zastosowanie metforminy zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej (czyli nagromadzenia kwasu mlekowego w organizmie), prowadzącej do odwodnienia i wstrząsu.

Obecnie większość diabetologów uważa, że u pacjenta ze zdiagnozowaną cukrzycą LADA należy od razu włączyć do terapii insulinę, gdyż, bez względu na rodzaj prowadzonej diety, komórki beta trzustki wydzielające ten hormon i tak ulegają w procesie immunoagresji coraz większemu niszczeniu.

Ponadto przypuszcza się, że podawanie chorym insuliny działa ochronnie na trzustkę i zmniejsza poziom wydzielanych przez układ odpornościowy przeciwciał. Insulinoterapia minimalizuje także ryzyko przewlekłych powikłań związanych z miażdżycą naczyń krwionośnych. Oprócz insulinoterapii stosować należy taką samą dietę jak przy cukrzycy typu 1 i 2. Podstawową zasadą jest unikanie cukrów prostych (np. glukozy, fruktozy) i zastąpienie ich węglowodanami złożonymi, nie powodującymi skoków glukozy.

Utrzymywaniu glukozy we krwi na właściwym poziomie sprzyja także umiarkowana aktywność fizyczna. Jadłospis zawsze należy skonsultować z lekarzem. Więcej zaleceń dla diabetyków na stronie cukrzyca-info.pl.

Polska na tle Europy

Na cukrzycę cierpi w Polsce co najmniej 3 mln osób, ale u 1 mln z nich choroba jest niezdiagnozowana – wynika z raportu „Cukrzyca. Ukryta pandemia. Sytuacja w Polsce” z września 2013 roku.

Aż 90 proc. pacjentów ma zdiagnozowany typ 2, związany z „fotelowym” stylem życia i brakiem ruchu, zbyt kaloryczną dietą i otyłością. U 10 proc. pacjentów rozpoznano cukrzy- cę typu 1, na którą zapadają głównie dzieci i młodzież.

Według Światowej Federacji Cukrzycy IDF (International Diabetes Federation), jesteśmy w grupie dziesięciu krajów, w których odsetek występowania nieprawidłowej tolerancji glukozy, czyli stanu poprzedzającego rozwinięcie się cukrzycy typu 2, jest najwyższy (źródło novonordisk.pl).

W Europie zajmujemy wysokie czwarte miejsce pod względem częstości występowania cukrzycy – za Rosją, Portugalią i Cyprem.

Znana od niedawna

Nazwał ją prof. Paul Zimmet

Pierwsze wzmianki o niej pochodzą z lat 80. ubie głego wieku. W prasie me dycznej zaczęły pojawiać się doniesienia o pacjentach z cukrzycą typu 2, u których wykryto podwyższony poziom autoprzeciwciał przeciwko trzustce przy zachowanej funkcji komórek beta wydzie lających insulinę.

Długo po dejrzewano, że jest to późno ujawniającą się cukrzyca typu 1 u dorosłych. Termin LADA wprowadził do medycyny prof. Paul Zimmet z Australii, dyrektor Międzynarodowego Instytutu Cukrzycy, w 1995 roku. Za osobną jednostkę chorobową uznana została przez WHO w roku 1999. Określa się ją jako cukrzycę dorosłych o powolnym przebiegu destrukcji komórek beta wysp trzustkowych.

Nasz ekspert

dr Ewa Szymańska: Późne ujaw nienie choroby może być spowo dowane częściową regeneracją komórek trzustki.

Życie na gorąco
Więcej na temat:Lada | cukrzyca | cukrzycy | ląd

Zobacz również

  • Zaczyna się sezon wyjazdów, wycieczek i wczasów. Trzeba się do nich dobrze przygotować. Zaplanuj podróż tak, by nie zaszkodziła zdrowiu twojemu i twoich bliskich oraz pozwoliła nam dotrzeć... więcej

  • Oceń tekst

    Ocen: 17

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.