Reklama
  • Poniedziałek, 12 grudnia 2016 (13:06)

    Cukrzyca a choroby układu krążenia

U osób z cukrzycą typu 2 ryzyko rozwoju choroby niedokrwiennej wzrasta nawet czterokrotnie.

Najczęstsze powikłania cukrzycy to choroby serca. Odpowiadają one aż za 70 proc. zgonów wśród diabetyków! Rozwój chorób serca zaczyna się już na etapie stanu przedcukrzycowego. Często w chwili rozpoznania cukrzycy w tętnicach wieńcowych są już spore zmiany miażdżycowe. Dlatego diabetycy powinni regularnie badać serce.

Reklama

Zagrożenie zawałem serca u diabetyków jest takie samo, jak w grupie osób niemających cukrzycy, ale które wcześniej przebyły już zawał serca.

W cukrzycy zmiany miażdżycowe zaczynają się wcześniej, są dużo rozleglejsze i postępują szybciej niż u osób bez tej choroby.

Dodatkowo u cukrzyków dochodzi do uszkodzenia zakończeń nerwowych w okolicach serca i naczyń krwionośnych (tzw. neuropatii autonomicznej), co utrudnia odczuwanie bólu i zauważenie innych sygnałów alarmowych.

Typowe dla chorób serca towarzyszących cukrzycy są też tak zwane objawy nieswoiste, które nie przypominają typowych objawów sercowych.

Mogą to być: uczucie duszności bez wysiłku fizycznego (duszność spoczynkowa), ból, który nie promieniuje, a jego źródła nie można jednoznacznie zlokalizować, ból pleców lub szczęki, bezsenność i zmęczenie, nudności i ból żołądka, lęk, niepokój.

Bezpośrednią przyczyną chorób serca w cukrzycy jest wysoki poziom cukru we krwi, czyli hiperglikemia

Istotną rolę w rozwoju chorób układu krążenia grają też tzw. czynniki środowiskowe i styl życia.

Wśród nich najważniejsze to palenie papierosów i nadużywanie alkoholu. Nikotyna powoduje wzrost HbA1c (hemoglobiny glikowanej) nawet o 34 procent. Wysoki poziom HbA1c oznacza, że cukrzyca nie jest dobrze kontrolowana i istnieje duże ryzyko wystąpienia powikłań. Alkohol wywołuje poważne zaburzenia w poziomie cukru we krwi, stąd łatwo pomylić się w dawkowaniu lekarstw i wywołać niedocukrzenie lub nadmiar cukru we krwi.

Sprzyja wytwarzaniu szkodliwych produktów przemiany materii (acetonu i kwasu mlekowego) które mogą wywołać zatrucie.

Uszkadza serce, wątrobę i trzustkę, a więc narządy, które niszczy już sama cukrzyca. Podnosi ciśnienie. Najczęstszym powikłaniem cukrzycy są choroby układu sercowo-naczyniowego. Są spowodowane rozwojem zmian miażdżycowych w naczyniach wieńcowych. Miażdżyca to schorzenie, w którym płytki miażdżycowe osadzają się na ściankach naczyń krwionośnych i w ten sposób blokują dopływ krwi do mięśni i organów, w tym do serca.

Do „niedożywienia” mięśnia sercowego przyczynia się również insulinooporność

Insulina to coś w rodzaju klucza otwierającego drzwi do wnętrza komórek, co umożliwia wniknięcie do nich glukozie. Jeżeli komórki nie reagują właściwie na to działanie insuliny, glukoza – zamiast dostarczać komórkom energii – gromadzi się we krwi. Skutkiem choroby wieńcowej może być zawał serca lub udar mózgu. Zawał to martwica serca w wyniku zamknięcia jednej z tętnic wieńcowych.

Dzieje się tak, gdyż w cukrzycy blaszki miażdżycowe szybciej pękają, a na pęknięciach gromadzą się płytki krwi, tworząc zakrzepy. Wysoki poziom cukru sprzyja zarówno pęknięciom blaszek, jak i tworzeniu się zakrzepów, które potrafią całkowicie zamknąć tętnicę. Cukrzyca sprzyja również wapnieniu tętnic wieńcowych, co dodatkowo je usztywnia i blokuje przepływ krwi.

Kiedy w wyniku zmian miażdżycowych zablokuje się tętnica doprowadzającą krew do mózgu, dochodzi do udaru. Innym powikłaniem jest niewydolność serca. Może pojawić się nagle  po ostrym zawale. Ale bywa i tak, że rozwija się powoli i podstępnie przy nadciśnieniu i miażdżycy w drobnych tętnicach wieńcowych. Oznacza to, że serce przestaje prawidłowo funkcjonować. Jego sprawność jako pompy nie wystarcza i  kiedy potrzebujemy większego przepływu krwi w mięśniach, np. przy szybkim marszu, pojawia się duszność, bo krew „zatrzymuje się” w płucach.

Dobra wiadomość dla seniorów. W ramach rządowego programu 75+ na liście bezpłatnych leków znalazły się insuliny długodziałające. To nowoczesne leki, które znacząco ułatwiają osobom z cukrzycą normowanie poziomu glukozy we krwi. Recepty na nie mogą otrzymywać chorzy, którzy ukończyli 75. rok życia i spełniają ustalone kryteria refundacyjne.

Zmiany w naczyniach

Hiperglikemia uszkadza naczynia krwionośne. Zwiększa ryzyko miażdżycy. Wysoki poziom glukozy we krwi przyspiesza bowiem powiększanie się płytek miażdżycowych na ściankach naczyń krwionośnych – także wieńcowych, które doprowadzają krew do serca.

U osób z cukrzycą z powodu miażdżycy i insulinooporności komórki mięśnia sercowego nie otrzymują tylu substancji odżywczych i tyle tlenu, ile potrzebują. To prowadzi do choroby wieńcowej.

Kontrolne badania

Każdy diabetyk, oprócz pomiarów glukozy, ciśnienia i cholesterolu powinien wykonywać EKG. Może to być:

1 EKG spoczynkowe. Pozwala wykryć aktualny lub przebyty zawał. Prawidłowy wynik nie oznacza jednak, że nie mamy choroby wieńcowej.

2 EKG metodą Holtera. Pomaga wykryć zaburzenia rytmu serca: skurcze dodatkowe, napadowe częstoskurcze, migotanie i trzepotanie przedsionków, niedokrwienia.

3 EKG wysiłkowe. Określa wydolność serca, zaawansowanie choroby wieńcowej, umożliwia wczesne wykrycie zaburzeń rytmu i niedotlenienia (to znak miażdżycy naczyniach wieńcowych).

Sercu na ratunek

Podstawą jest unormowanie poziomu cukru we krwi. Oprócz środków obniżających glikemię mogą być też potrzebne leki obniżające ciśnienie i cholesterol. Bardzo ważna jest dieta – spożywanie produktów o niskim indeksie glikemicznym (IG). IG to wskaźnik informujący, jak szybko po zjedzeniu danego produktu wzrasta poziom glukozy we krwi. Tablice z takim wykazem znajdziemy np. na stronie www.glukoza.pl.

Warto pić chude mleko i jeść niskotłuszczowe mleczne produkty fermentowane, ryby, pełnoziarniste produkty z żyta, owsa, jęczmienia. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne zaleca przyjmowanie preparatów z kwasami omega–3. Konieczne jest rzucenie palenia i aktywność fizyczna. Diabetykom służą: marsz, taniec, pływanie, jazda na rowerze.

Jak rozpoznać cukrzycę?

Raz w roku badajmy poziom cukru we krwi. Przy wyniku między 100 a 125 mg/dl badanie trzeba powtórzyć. Jeśli wynik jest podobny, świadczy to o stanie przedcukrzycowym. Wynik 126 mg/dl lub wyższy oznacza cukrzycę.

Inne badania to test tolerancji glukozy. Pobiera się krew i oznacza poziom cukru. Następnie wypijamy 75 g glukozy rozpuszczonej w wodzie. Po 2 godz. znów pobiera się krew. Wynik 140–199 mg/dl oznacza stan przedcukrzycowy. Od 200 mg/dl – cukrzycę.

Na cukrzycę mogą wskazywać: chudnięcie, stałe uczucie pragnienia, częste oddawanie dużych ilości moczu, częste infekcje intymne, ropne zmiany skórne, osłabienie. Jeśli zauważysz u siebie te objawy, idź do lekarza.

Dr n. med. Longina Małecka, kardiolog

Dobry Tydzień

Zobacz również

  • Od dawna choruję na cukrzycę typu 2. Bardzo przestrzegam zdrowej diety. A mimo to mam ostre biegunki. Z głośnym burczeniem i bulgotaniem w brzuchu – i gdy jestem głodna, i gdy jestem najedzona.... więcej

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.